Un pouco de fabulación

Prendamos o botón da imaxinación. Poñámonos en modo ON e simplemente deixémonos levar. Pensemos nuns hipotéticos acontecimentos que puideron ter sucedido así ou dun xeito parecido.
Retrocedamos no tempo até hai moitísimos anos, milleiros de anos sen dúbida. Aquí estamos, nunha aldea da montaña na que habitan algo máis dun cento de persoas pertencentes a tres ou catro clans. Viven do que lles dá a Natureza e moi vinculados a ela. Celebran os cambios de estación con rituais e festexos, ao cabo a súa vida cotián muda con esas varianzas estacionais. Os adultos dedícanse aos seus labores, mentres as nenas e nenos que xa se valen por si están todo o día a enredar e a imitar aos maiores. Os máis cativos están sempre vixiados. No lugar non hai moitos nacementos, se cadra un par deles ao ano.
Un bo día, próximo á entrada do inverno e pensando no isolamento que han provocar as nevaradas, unha avoa (sempre son elas) desacougada por como pasaría o frío o seu neto de moi poucos meses, fala co seu home, un dos xefes do clan. Acordan levarlle algunha reserva de alimento, sobre todo froitos secos, para que teña de comer durante a invernía; leña para vencer o frío, e mais algún xoguete de madeira para que se entreteña durante o encerro. Pero non queren que saiban que foron eles.
Esa noite deixan sixilosamente as cousas ao pe do neno mentres durme. Os pais non descubren a axuda até a mañá seguinte e pensan que algún ser máxico e bondadoso veu valerlles. Outros familiares do neno deciden facer o mesmo e do mesmo xeito. O neno pasa o inverno agarimado, quente e mantido. Isto gosta a outros clanes da aldea e ao ano seguinte, ao entrar o inverno, fan o mesmo con outros nenos. O sabio da aldea, (garda das lendas, druída, curandeiro, adiviño…) que non perde unha, pensa axiña que esa idea hai que incorporala aos festexos do solsticio, así todas as familias han levar en segredo algo de alimento, algo de leña e algún xoguete, ás nenas e nenos da aldea. Ao tempo, para explicar como aparecen os agasallos ao día seguinte, conta que é o pai Inverno o encargado de traelos, un personaxe de idade avanzada, evocador da Natureza e que ninguén ve nunca.
As aldeas do lado, tamén se apuntan a incorporar esa idea aos seus festexos, e así vaise estendendo e estendendo por todos os lugares. Durante moitos centos de anos repítese o ceremonial no que os máis pequenos convértense nos reis da aldea.
Cando os romanos aparecen polas zonas onde se celebran estas festas, gostan delas e deciden incorporalas ás súas tradicións. Dedícanllas a Saturno, deus da agricultura, e chámanlle as Saturnalias, que acaban por ser as máis importantes do ano. Nelas os romanos fan tamén o intercambio de agasallos e os festexos parécense aos do Entroido con moita troula pola rúa.
Logo, a igrexa católica, que non gusta desas celebracións pagás, e vendo que non pode eliminalas, fai como os romanos, decide celebralas pero facendo outra nova reviravolta e en vez de dedicarllas a Saturno, faino ao nacemento de Cristo.
Segundo pasan os anos aquel costume ancestral do intercambio de agasallos vai mudando segundo os lugares e o tempo no que se vive, agora convertido en rito de Nadal. En algunhas zonas o alimento é carne de cabra, noutras, froitos secos, castañas… Tamén o carbón sustitúe en certos lugares á leña inicial, noutros a madeira pasa a ser un tronco de boa sorte que se queima e as súas cinsas se espallan polas terras sementadas, tamén hai sitios nos que mesmo é unha árbore. Cada pobo axeita a si propio e a súa contorna o cerimonial.
Pero os costumes dos pobos son do máis curioso, nunhas zonas mudan en moi pouco tempo e noutras non dan mudado, algún dos ritos permanece durante centos e centos de anos, mentres outros mudan axiña. Tamén pasa que hai persoas que en canto teñen algunha ascendencia na comunidade encárganse de exercer o poder e mudar os gustos da xente e así, din que os personaxes míticos que até o momento tíñanse por bós e xenerosos, son malos e ruíns, e ao final a xente acaba por crelo.
As xentes da montaña, sexan de Europa Central, Escandinavia ou a península Ibérica, adoitan ser máis donas dos seus costumes e estes están máis ligados a os ancestrais e as súas adaptacións á contorna son máis auténticas.
En Galicia, foi no Courel e mais no oriente ourensán onde permaneceu a Noite do Apalpadoiro até mediados do século vinte, alí gardaron na memoria a tradición e O Apalpador viveu con eles este tempo. E porque foi noso, e é noso, deberamos lle gardar o respecto que lles temos aos nosos devanceiros e devolverlle un pouco do agarimo que el xenerosamente nos trae cada Nadal.